STS-01 i STS-02: egzamin, sprzęt i oświadczenie do ULC

Trzy kategorie operacji w jednym akapicie

Rozporządzenie 2019/947 dzieli loty bezzałogowe na trzy kategorie według ryzyka. Otwarta to loty w zasięgu wzroku, do 120 m, dronem o masie startowej poniżej 25 kg, bez zezwolenia. Szczególna zaczyna się tam, gdzie któryś z tych warunków przestaje być spełniony: lot poza zasięgiem wzroku, nad terenem zaludnionym z cięższym sprzętem, wyżej niż 120 m. Certyfikowana dotyczy operacji o ryzyku porównywalnym z lotnictwem załogowym, na przykład przewozu ludzi.

W kategorii szczególnej są trzy drogi. Scenariusz standardowy STS, dla którego wystarczy oświadczenie operacyjne. Zezwolenie na operację wydawane przez ULC na podstawie oceny ryzyka. Certyfikat operatora lekkich systemów bezzałogowych, czyli LUC, dla podmiotów wykonujących operacje regularnie. Ten artykuł dotyczy pierwszej drogi, najtańszej i najszybszej.

Czym różni się STS-01 od STS-02

STS-01 to operacje w zasięgu wzroku, nad kontrolowanym obszarem naziemnym, także w środowisku zaludnionym. Pilot widzi drona, teren pod operacją jest zabezpieczony, obowiązuje pułap 120 m. Typowe zastosowania: inspekcje elewacji, dachów, kominów, dokumentacja budowy w mieście, fotografia w gęstej zabudowie.

STS-02 to operacje poza zasięgiem wzroku, nad kontrolowanym obszarem naziemnym, ale w środowisku o małym zaludnieniu. Lot prowadzi się z udziałem obserwatorów przestrzeni powietrznej albo bez nich, przy ograniczonych odległościach od pilota. Typowe zastosowania: inspekcje linii energetycznych, rurociągów, torów, nalotów rolniczych, długie przeloty liniowe.

Skrót, który wystarcza w praktyce: STS-01 kupuje bliskość ludzi, STS-02 kupuje dystans. Nie da się mieć obu naraz w jednym scenariuszu, a wybór wynika z tego, jaką pracę wykonujesz, nie z tego, który wydaje się bardziej prestiżowy.

Sprzęt: klasy C5 i C6

Scenariusze standardowe są przypisane do klas sprzętu z rozporządzenia delegowanego (UE) 2019/945. STS-01 wymaga drona klasy C5, STS-02 klasy C6. To nie jest zalecenie, tylko warunek stosowania scenariusza.

C5 to konstrukcja o masie startowej poniżej 25 kg, z przełącznikiem przerwania lotu, z osłonami wirujących części tam, gdzie sprzęt pracuje blisko ludzi. Klasę C5 można też uzyskać przez zestaw doposażający do drona klasy C3, o ile producent takie rozwiązanie przewidział i objął deklaracją zgodności. C6 to również masa poniżej 25 kg, ale z ograniczeniem prędkości do 50 m/s, z funkcjami ograniczania zasięgu i wysokości oraz z systemem przerwania lotu.

Najczęstszy zgrzyt na starcie: firma ma dobrego drona klasy C2 albo C3 i zakłada, że wystarczy dobrać uprawnienia. Nie wystarczy. Bez etykiety C5 lub C6 scenariusz standardowy nie ma zastosowania, a jedyną drogą zostaje zezwolenie na operację. Różnicę klas warto najpierw przerobić na dziale wiedzy o systemach bezzałogowych.

Egzamin STS: ile pytań i jaki próg

Ścieżka STS ma dwie części: wiedzę teoretyczną i umiejętności praktyczne. Egzamin teoretyczny zdaje się w podmiocie uznanym przez ULC, wpisanym na publiczny wykaz. Próg zaliczenia to 75 procent poprawnych odpowiedzi.

Liczba pytań zależy od tego, co już masz. Kandydat z ważnym certyfikatem kompetencji A2 ma zaliczoną część wspólnego materiału i zdaje krótszy zestaw, obejmujący zagadnienia specyficzne dla scenariusza. Kandydat bez A2 zdaje zestaw pełny. Dokładną liczbę pytań i czas trwania podaje regulamin konkretnego podmiotu egzaminującego, więc sprawdź go przed zapisem, zamiast opierać się na cudzej relacji sprzed dwóch lat.

Zakres materiału obejmuje między innymi ograniczenia przestrzeni powietrznej i procedury współpracy ze służbami, procedury awaryjne, ocenę ryzyka operacji, zabezpieczenie obszaru naziemnego i strefy buforowe. Dwa działy, które przynoszą najwięcej punktów, to przestrzeń powietrzna oraz bezpieczeństwo i procedury.

Szkolenie praktyczne i ocena umiejętności

Sama teoria nie wystarcza. Do operacji w scenariuszu standardowym trzeba mieć potwierdzone umiejętności praktyczne, ocenione przez podmiot uznany. To realna różnica wobec kategorii otwartej, gdzie w A2 wystarcza samodzielne oświadczenie o samokształceniu.

Ocena obejmuje przygotowanie operacji, kontrolę przedlotową, prowadzenie lotu w warunkach scenariusza, reakcję na sytuacje nienormalne i awaryjne oraz czynności po locie. Kończy się dokumentem potwierdzającym ukończenie szkolenia praktycznego. Bez niego certyfikat teoretyczny nie pozwala na loty w STS.

Oświadczenie operacyjne do ULC

STS nie wymaga zezwolenia, ale wymaga oświadczenia. Operator składa je elektronicznie w systemie ULC, deklarując, że będzie wykonywał operacje zgodnie z konkretnym scenariuszem standardowym. Do oświadczenia przypisuje się drona, procedury operacyjne, ubezpieczenie i kompetencje pilotów.

Urząd potwierdza kompletność oświadczenia. To potwierdzenie kompletności, nie zgoda merytoryczna. Odpowiedzialność za zgodność operacji ze scenariuszem zostaje po stronie operatora. Loty można rozpocząć po otrzymaniu potwierdzenia, nie w dniu wysłania formularza. Trzy błędy powtarzają się najczęściej: brak instrukcji operacyjnej, dron nieodpowiadający wymaganej klasie oraz piloci bez potwierdzonej części praktycznej.

Osobna sprawa dotyczy pilotów z dawnymi uprawnieniami krajowymi. Scenariusze NSTS wygasły 31 grudnia 2025 roku i nie ma automatycznej konwersji uprawnień NSTS na STS. Kto opierał działalność na NSTS, przechodzi ścieżkę STS od nowa. Szczegóły opisuje osobny tekst o końcu NSTS i przejściu do STS.

Kiedy STS nie wystarczy i trzeba zezwolenia

Scenariusz standardowy to gotowy zestaw warunków. Wyjście poza którykolwiek z nich unieważnia całą podstawę operacji.

Zezwolenia na operację wymagają między innymi: loty powyżej 120 m tam, gdzie scenariusz tego nie przewiduje, operacje dronem o masie startowej 25 kg lub większej, loty nad zgromadzeniami ludzi, operacje BVLOS poza parametrami STS-02, praca sprzętem bez etykiety C5 lub C6 oraz operacje w przestrzeni kontrolowanej bez możliwości spełnienia warunków scenariusza. Wtedy podstawą jest ocena ryzyka, najczęściej według metodyki SORA albo w oparciu o predefiniowaną ocenę ryzyka PDRA.

Zezwolenie kosztuje więcej i trwa dłużej. Zanim je uruchomisz, sprawdź, czy operacji nie da się przeskalować tak, żeby zmieściła się w scenariuszu. Zmiana wysokości albo przesunięcie obszaru kontrolowanego bywa tańsze niż postępowanie administracyjne.

Ile kosztuje cała ścieżka

Rachunek składa się z czterech pozycji. Egzamin teoretyczny to wydatek rzędu kilkuset złotych, zależnie od podmiotu i od tego, czy zdajesz zestaw skrócony, czy pełny. Szkolenie praktyczne z oceną umiejętności jest zwykle najdroższym elementem części szkoleniowej, bo wymaga instruktora, sprzętu i terenu.

Trzecia pozycja to sprzęt. Dron klasy C5 lub C6 kosztuje wielokrotnie więcej niż typowa maszyna do kategorii otwartej i to on decyduje o budżecie. Czwarta to koszty stałe: ubezpieczenie OC, ubezpieczenie sprzętu, przygotowanie instrukcji operacyjnej, przeglądy. Aktualne stawki po stronie szkoleń sprawdzisz w cenniku, a jeśli dopiero układasz plan uprawnień, zacznij od porównania na stronie A2.

Dla kogo to się zwraca

STS ma sens, gdy loty są źródłem przychodu, a nie dodatkiem. Inspekcje przemysłowe, energetyka, kolej, geodezja liniowa, budownictwo w mieście, monitoring inwestycji. W tych obszarach zlecający coraz częściej wpisuje wymóg scenariusza standardowego do warunków zamówienia i bez niego nie da się złożyć oferty.

Nie ma sensu dla fotografa, który lata dronem poniżej 900 g nad otwartym terenem, ani dla firmy robiącej kilka zleceń rocznie. Tam wystarczy kategoria otwarta z certyfikatem A2 i dobrze zaplanowaną operacją. Prosty test decyzyjny: jeśli w ciągu roku ani razu nie musiałeś odmówić zlecenia z powodu ograniczeń kategorii otwartej, STS jeszcze na siebie nie zarobi. Jeśli odmawiałeś kilka razy, policz utracone przychody i porównaj je z kosztem sprzętu klasy C5 lub C6.

Sprawdź się

Trzy pytania z bazy, które porządkują różnice między scenariuszami i status dawnych uprawnień.

• Czym różni się scenariusz STS-01 od STS-02?
• Jaki jest obecnie status krajowych scenariuszy standardowych NSTS?
• Jaka jest maksymalna masa startowa bezzałogowca dopuszczonego do kategorii otwartej?