Koniec NSTS - co się zmieniło i jak przejść na STS

Co dokładnie się skończyło

Oświadczenia o operacji oparte na krajowych scenariuszach standardowych NSTS zachowywały ważność najdłużej do 31 grudnia 2025 roku. Od pierwszego dnia 2026 roku nie stanowią już podstawy do wykonywania lotów w kategorii szczególnej.

To nie była nagła decyzja - okres przejściowy był zaplanowany od dawna i kilkukrotnie przedłużany. Skutek jest jednak taki, że operator, który nie przeprowadził konwersji, stracił podstawę prawną do części swoich operacji.

Co obowiązuje zamiast tego

Uproszczoną ścieżką w kategorii szczególnej są teraz europejskie scenariusze standardowe:

STS-01 - operacje w zasięgu widoczności wzrokowej, nad kontrolowanym obszarem naziemnym, także w terenie zaludnionym.

STS-02 - operacje poza zasięgiem widoczności wzrokowej, nad kontrolowanym obszarem naziemnym w terenie słabo zaludnionym, z użyciem obserwatorów przestrzeni powietrznej albo w ograniczonym zasięgu.

Oba wymagają złożenia oświadczenia i spełnienia warunków opisanych w przepisach unijnych. Poza scenariuszami standardowymi pozostaje ścieżka zezwolenia na operację opartego na ocenie ryzyka.

Kontrolowany obszar naziemny

To pojęcie, którego nie było w codziennej praktyce wielu operatorów NSTS, a które jest osią obu scenariuszy STS. Chodzi o wydzielony i zabezpieczony teren, na którym w czasie operacji nie przebywają osoby postronne.

W praktyce oznacza to realną organizację miejsca pracy: wygrodzenie, oznakowanie, obsługę, a nie samo założenie, że "raczej nikt tam nie wejdzie". To najczęstsza różnica między tym, jak wyglądało latanie na NSTS, a tym, czego wymaga STS.

Zwolnienia obowiązujące w 2026 roku

Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego wydał decyzje o zwolnieniach z części wymagań prawa unijnego. Umożliwiają one realizację lotów w STS-01 i STS-02 bez konieczności stosowania bezzałogowców klasy C5 i C6 oraz, w określonym zakresie, bez ustanawiania kontrolowanego obszaru naziemnego, przy zachowaniu pozostałych wymagań kategorii szczególnej.

Zwolnienia mają charakter czasowy. To istotne: budowanie modelu działania wyłącznie na nich jest ryzykowne, bo po ich wygaśnięciu wracają wymagania podstawowe. Przed planowaniem większych operacji sprawdź aktualne komunikaty ULC, bo to obszar, w którym stan prawny zmieniał się kilkukrotnie.

Co powinien zrobić operator

1. Sprawdź, na czym faktycznie opierasz operacje. Część lotów wykonywanych dawniej na NSTS mieści się w kategorii otwartej i wystarczą do nich uprawnienia A1/A3 albo A2. Nie każda operacja wymaga kategorii szczególnej.
2. Zweryfikuj sprzęt. Wymagania klasowe i wyposażeniowe w STS różnią się od tego, co wystarczało w scenariuszach krajowych.
3. Uzupełnij kompetencje pilota. Scenariusze standardowe mają własne wymagania szkoleniowe.
4. Zaktualizuj oświadczenie. Bez skutecznie złożonego oświadczenia dla właściwego scenariusza operacja nie ma podstawy.
5. Przejrzyj procedury. Kontrolowany obszar naziemny, obserwatorzy przestrzeni powietrznej i zarządzanie ryzykiem to elementy, które trzeba opisać, a nie tylko zadeklarować.

Czego nie zmieniła ta zmiana

Kategoria otwarta działa bez zmian. Loty rekreacyjne dronem do 25 kg, w zasięgu wzroku, do 120 m i z zachowaniem odległości od osób postronnych nadal opierają się na uprawnieniach A1/A3 albo A2. Jeżeli latasz hobbystycznie, koniec NSTS w praktyce cię nie dotyczy.

Bez zmian pozostają też obowiązki podstawowe: rejestracja operatora, sprawdzanie stref geograficznych przed lotem, ustępowanie pierwszeństwa statkom powietrznym z załogą na pokładzie i odpowiedzialność za szkody wyrządzone osobom trzecim.

Skąd brać aktualne informacje

To dziedzina, w której przepisy zmieniały się w ostatnich latach szybciej niż w lotnictwie załogowym. Podstawowe źródła to rozporządzenia wykonawcze i delegowane Unii Europejskiej, komunikaty Prezesa ULC oraz publikacje o strefach geograficznych. Materiały szkoleniowe starsze niż rok warto traktować z ostrożnością - część z nich wciąż opisuje NSTS jako obowiązujące.